โลตัส หนึ่งในแบรนด์ค้าปลีกรายใหญ่ของประเทศไทย กำลังเผชิญความท้าทายจาก Same Store Sales Growth (SSSG) หรือยอดขายสาขาเดิมที่ลดลง ท่ามกลางกำลังซื้อผู้บริโภคที่ยังอ่อนแอ บนการแข่งขันในตลาดค้าปลีกที่รุนแรง และพฤติกรรมการจับจ่ายสินค้าที่เปลี่ยนแปลงไป จนทำให้ SSS ของ CP Axtra ลดลงถึง 5.6% ในไตรมาส 3/2569
การลดลงของยอดขายสาขาเดิม หรือ SSSG ของธุรกิจค้าปลีกภายใต้ CP Axtra ซึ่งมีโลตัสประเทศไทยเป็นธุรกิจหลัก ส่วนหนึ่งเป็นผลจากโครงการไทยช่วยไทยพลัสที่ทำให้ผู้บริโภคบางส่วนเปลี่ยนไปซื้อสินค้าจากร้านค้าที่เข้าร่วมโครงการ บนกำลังซื้อและการใช้จ่ายของผู้บริโภคในประเทศไทยที่ยังคงชะลอตัว แม้ยอดขาย SSSG ของโลตัสในมาเลเซียจะเติบโตเป็นบวกและช่วยชดเชยผลกระทบบางส่วนได้ก็ตาม
ซึ่งการลดลงของ SSSG ยังมาพร้อมกับการปรับโครงสร้างครั้งใหญ่ในไตรมาส 3/2569 ด้วยการการปิด Lotus’s Go Fresh จำนวน 673 สาขาที่ขาดทุน ที่ส่วนใหญ่เป็นร้านขนาดเล็กพื้นที่ประมาณ 100 ตารางเมตร ที่มีข้อจำกัดด้านการจัดจำหน่ายสินค้า ทั้งอาหารสดและอาหารแห้ง รวมถึงทำเลบางแห่งที่ไม่มีศักยภาพเพียงพอในการสร้างยอดขายและผลตอบแทน
โดยสาขาที่ปิดไปมีสร้างการขาดทุนในแง่ของกำไรก่อนหักดอกเบี้ยและภาษี หรือ EBIT มากถึง 400 – 500 ล้านบาทต่อไตรมาส เพื่อไปโฟกัสกับสาขาที่มีศักยภาพในการดำเนินงานสูงกว่า
และการปรับโครงสร้างปิดสาขา Lotus’s Go Fresh เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้ SSSG ได้กลับมาเติบโตเป็นตัวเลขสองหลักในเดือนตุลาคมที่ผ่านมา อ้างอิงจาก รายงานการประชุมนักวิเคราะห์ของ InnovestX และการเติบโตนี้เป็นสัญญาณบ่งบอกได้หรือไม่ว่า โลตัสกำลังกลับมาฟื้นตัวแล้วจริงหรือไม่ หรือการเติบโตดังกล่าวเป็นเพียงผลจากฐานยอดขายปีก่อนที่ต่ำผิดปกติ
เมื่อย้อนไปในช่วงหลายปีที่ผ่านมา SSSG ของโลตัส จะพบว่า
ปี 2567 มี SSSG เติบโต 3.6%
ปี 2568 SSSG ติดลบ 2.0% โดยไตรมาส 4/2568 เป็นช่วงเวลาที่ SSSG ติดลบหนักสุดถึง 7.6% ซึ่งเป็นช่วงที่โลตัสได้รับผลกระทบจากปัญหาระบบสั่งซื้อสินค้าออนไลน์ของโลตัสขัดข้องในเดือนตุลาคม 2568 เป็นเวลาประมาณ 2 สัปดาห์ ทำให้การขายสินค้าผ่านช่องทางออนไลน์หยุดชะงัก ที่สร้างผลกระทบต่อ SSSG มาถึง 4% ในไตรมาส4/2568 และยังได้รับผลกระทบจากมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจคนละครึ่งพลัสของภาครัฐ
ไตรมาส1/2569 มี SSSG ทรงตัว
ไตรมาส2/2569 SSSG ติดลบ 3.9%
ไตรมาส3/2569 SSSG ติดลบ 5.6%
ซึ่งการติดลบอย่างต่อเนื่องของ SSSG ในหลายไตรมาสถือเป็นความท้าทายที่สำคัญของโลตัส เนื่องจาก SSSG เป็นตัวชี้วัดอัตราการเติบโตของยอดขายจากสาขาเดิมเมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยใช้เพื่อประเมินว่าร้านค้าที่เปิดดำเนินการอยู่เดิมสามารถสร้างยอดขายเพิ่มขึ้นหรือประสบกับปัญหายอดขายที่ลดลง ซึ่งแตกต่างจากการเติบโตของรายได้รวมที่อาจได้รับผลจากการเปิดสาขาใหม่ หรือการเข้าซื้อกิจการ
ส่วนรายได้จากการขายสินค้าไตรมาส3/2569 มูลค่า 52,249 ล้านบาท ลดลง 1.4% จากช่วงเดียวกันปีที่ผ่านมา และถ้ามองไปที่ภาพรวม 9 เดือนแรกของปี รายได้ 164,281 ล้านบาท เติบโต 0.8%
แล้วทำไมยอดขายสาขาเดิมของโลตัสจึงฟื้นตัวได้ยาก
1.เศรษฐกิจไทยยังเติบโตชะลอตัว ทำให้ผู้บริโภคระมัดระวังการใช้จ่ายและให้ความสำคัญกับความคุ้มค่าของสินค้ามากขึ้น
2.มาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจของภาครัฐอย่างโครงการไทยช่วยไทยพลัส ซึ่งเริ่มดำเนินการตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2569 และส่งผลต่อพฤติกรรมการซื้อสินค้าของผู้บริโภค โดยผู้ใช้สิทธิบางส่วนเปลี่ยนไปซื้อสินค้าจากร้านค้าที่เข้าร่วมโครงการ แทนโมเดิร์นเทรดอย่างโลตัส
แต่มาตรการเไทยช่วยไทยพลัส กลับส่งผลดีต่อแม็คโคร เนื่องจากผู้ประกอบการร้านค้ารายย่อยที่เข้าร่วมโครงการมีความต้องการซื้อสินค้าไปจำหน่ายเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะกลุ่มอาหารแห้ง ทำให้ในไตรมาส 3/2569 แม็คโครมี SSSG เติบโต 1.4%
แต่เป็นความท้าทายที่มาพร้อมโอกาส โดยวิจัยกรุงศรี คาดการณ์ว่าระหว่างปี 2569-2571 ค้าปลีกกลุ่มดิสเคาท์สโตร์ และไฮเปอร์มาร์เก็ตเติบโตเฉลี่ย 1.2-2.2% ต่อปี จาก Economies of Scale อำนาจต่อรองกับซัพพลายเออร์ แต่การแข่งขันด้วยกลยุทธ์ Price War อาจทำให้เกิด Margin หรือรายได้หลังหักต้นทุนของสินค้าต่ำลงในช่วงเศรษฐกิจซบเซา
กลุ่มซูเปอร์มาร์เก็ต คาดการณ์รายได้เติบโตเฉลี่ย 3.0-4.0% ต่อปี จากความได้เปรียบของสินค้าที่แตกต่าง สามารถปรับสินค้าให้ตรงกับกลุ่มลูกค้าในแต่ละทำเลได้เร็ว จึงไม่เน้นแข่งขันด้านราคามากนัก แต่เป็นธุรกิจที่มีความท้าทายมาจากการบริหารจัดการอาหารสดซึ่งมีอายุสั้น รวมถึงคุณภาพและราคา ส่วนสินค้านำเข้ามีความเสี่ยงด้านค่าเงินและค่าขนส่ง
กลุ่มร้านสะดวกซื้อ และมินิมาร์ท คาดการณ์รายได้เติบโตเฉลี่ย 4.5-5.2% ต่อปี จากประโยชน์ของ Economies of scale ที่ควบคุมต้นทุนต่อหน่วยได้ดี และมีความสามารถบริหารจัดการสินค้าอายุสั้นได้มีประสิทธิภาพ บนการแข่งขันด้านราคาและโปรโมชันที่รุนแรง ที่อาจทำให้ Margin ไม่เติบโตมากนัก
ซึ่งการเติบโตของตลาดรวม การปรับตัวของโลตัส อาจจะเป็นหนึ่งในโอกาสที่จะสร้างการเติบโตด้านรายได้ และ SSSG กลับมา
โดยหนึ่งในการปรับตัวของโลตัสนอกเหนือจากปิดร้าน Lotus’s Go Fresh ที่ไม่สร้างกำไร ยังมีแนวทางสาขาในรูปแบบใหม่ที่มีพื้นที่ขนาดใหญ่ขึ้นประมาณ 300-500 ตารางเมตร เพื่อรองรับการจำหน่ายสินค้าที่หลากหลาย โดยเฉพาะกลุ่มอาหารสดและอาหารแห้ง รวมถึงเพิ่มความสามารถในการให้บริการผ่านช่องทางออนไลน์ควบคู่กับหน้าร้าน เพื่อความสามารถในการแข่งขันมากขึ้น
โดยในปี 2570 มีแผนเปิดร้าน Lotus’s Go Fresh ขนาดใหญ่ทดแทนโดยประมาณ 1 สาขาต่อร้านเดิมทุก 5 สาขาที่ปิด พร้อมกับขยายสาขาใหม่ในทำเลที่มีศักยภาพ และตั้งเป้าฟื้นยอดขายที่หายไปจากการปิด Go Fresh กลับคืนมาในปี 2570
แต่การปรับรูปแบบร้าน Lotus’s Go Fresh ให้มีขนาดใหญ่ขึ้น อาจไม่ใช่คำตอบทั้งหมดของการฟื้นตัว เพราะนอกจากการสร้างยอดขายจากสาขาเดิมให้กลับมาเติบโตแล้ว โลตัสยังต้องเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานและความสามารถในการทำกำไรควบคู่กันไป
ซึ่งที่ผ่านมาแม้ธุรกิจค้าปลีกของ CP Axtra ในไตรมาส 3/2569 จะมีรายได้จากการขายสินค้าลดลง 1.4% แต่มีความสามารถในการทำกำไรขั้นต้นเพิ่มเป็น 18.2% จากการบริหารจัดการสินค้าที่สูญเสียให้ลดลง การเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดซื้อสินค้า และการบริหารราคาขายให้เหมาะสม
และมีกำไรจากการดำเนินงานก่อนหักดอกเบี้ยและภาษีที่ไม่รวมรายการพิเศษ หรือ Normalized EBIT อยู่ที่ 2,078 ล้านบาท เติบโต 16.9% จากช่วงเดียวกันของปีที่ผ่านมา
ส่วนสัญญาณยอดขายสาขาเดิมที่กลับมาเติบโตระดับสองหลักในเดือนตุลาคม 2569 อาจเป็นหนึ่งที่ทำให้ผู้บริหาร CP Axtra คาดการณ์ว่า SSSG ของธุรกิจค้าปลีกในไตรมาส 4/2569 จะกลับมาเติบโตหนึ่งหลักในระดับสูง เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีที่ผ่านมา
นอกจากนี้อ้างอิงรายงาน InnovestX โลตัสจะมีการนำนำความเชี่ยวชาญของ The Food Purveyor (TFP) บริษัทผู้ดำเนินธุรกิจซูเปอร์มาร์เก็ตระดับพรีเมียมในมาเลเซีย ที่ CP Axtra เข้าซื้อกิจการแล้วเสร็จเมื่อวันที่ 1 กันยายน 2569 มาต่อยอดในประเทศไทยและตลาดอื่นในอนาคต
และมีการปรับปรุงโลตัสไฮเปอร์มาร์เก็ต และโลตัสมอลล์ อีก 52 แห่งตั้งแต่ปี 2570 ซึ่งจะช่วยเพิ่มพื้นที่ปล่อยเช่ามากขึ้น
แต่อย่างไรก็ดีโลตัสยังต้องเผชิญการแข่งขันจากร้านค้าปลีกหลากหลายรูปแบบ ทั้งไฮเปอร์มาร์เก็ต ซูเปอร์มาร์เก็ต ร้านสะดวกซื้อ ร้านค้าชุมชน และช่องทางออนไลน์ ที่ต่างพยายามตอบสนองพฤติกรรมผู้บริโภคที่ให้ความสำคัญกับความสะดวก ความรวดเร็ว และความคุ้มค่าของการใช้จ่าย
ทำให้การฟื้นตัวของโลตัสจึงไม่ได้ขึ้นอยู่กับการลดจำนวนสาขาที่ขาดทุน การปรับปรุงสาขาเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัยความสามารถในการทำให้ผู้บริโภคกลับมาเลือกซื้อสินค้าจากโลตัสมากขึ้น ทั้งในแง่ความถี่ในการซื้อ มูลค่าการใช้จ่าย และความหลากหลายของสินค้าที่ตอบสนองความต้องการได้เป็นอย่างดีด้วยเช่นกัน