เมื่อพูดถึง “การขนส่งชายแดน” หลายคนอาจนึกถึงรถบรรทุกและคอนเทนเนอร์ที่ขนส่งข้ามประเทศแต่เบื้องหลังการขนส่งสินค้าเหล่านั้น ยังเชื่อมโยงถึงรายได้ของผู้ประกอบการ โอกาสในการส่งออกสินค้าของไทย การจ้างงาน และธุรกิจบริการในท้องถิ่น ดังนั้น เพื่อให้ความเชื่อใยงเหล่านี้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ สถานีขนส่งสินค้าจึงเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่มีความสำคัญอย่างยิ่งยวดในการสนับสนุนการขนส่งชายแดน ในการนี้ ศูนย์การขนส่งชายแดนจังหวัดนครพนม หรือ ศูนย์ฯ นครพนม จึงเป็นมากกว่าสถานที่เปลี่ยนถ่ายหรือรับฝากสินค้า หากเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่กรมการขนส่งทางบก กระทรวงคมนาคม พัฒนาขึ้นเพื่อเชื่อมระบบโลจิสติกส์ไทยเข้ากับการค้าภูมิภาค และต่อยอดประโยชน์สู่ประชาชนในพื้นที่ โดยสามารถถอดรหัส 5 มิติสำคัญที่สะท้อนศักยภาพด้านการขนส่ง การพัฒนาโครงข่ายระบบโลจิสติกส์ ตลอดจนประโยชน์ที่จะเกิดขึ้นกับเศรษฐกิจและประชาชนได้ดังต่อไปนี้
ถอดรหัสที่ 1
“ทำเลยุทธศาสตร์” ทำไมนครพนมจึงเป็นประตูการค้าสำคัญ
จังหวัดนครพนมตั้งอยู่บนเส้นทางขนส่งสินค้า R12 เชื่อมประเทศไทย สปป.ลาว เวียดนาม และจีนตอนใต้ ผ่านสะพานมิตรภาพไทย–ลาว แห่งที่ 3 (นครพนม–คำม่วน) มีมูลค่าการค้าชายแดนรวมของด่านศุลกากรนครพนมในปี พ.ศ. 2568 สูงถึง 142,057 ล้านบาท โดยเพิ่มขึ้นร้อยละ 27.66 จากปีก่อนหน้า และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของเส้นทางการค้านี้
กรมการขนส่งทางบกเล็งเห็นถึงศักยภาพของจังหวัดนครพนม จึงได้ดำเนินโครงการศูนย์การขนส่งชายแดนจังหวัดนครพนม ณ ตำบลอาจสามารถ อำเภอเมืองนครพนม บนพื้นที่ 121 ไร่ 3 งาน 67.6 ตารางวา ห่างจากสะพานเพียงประมาณ 1.5 กิโลเมตร ใกล้ด่านพรมแดนและด่านศุลกากรนครพนม ทำให้ทำเลดังกล่าวมีศักยภาพในการเป็นจุดรวบรวม กระจาย และเปลี่ยนถ่ายสินค้าระหว่างประเทศ โดยศูนย์ฯ นครพนม มีศักยภาพในการรองรับตู้สินค้าสูงสุด 164,431 TEUs ต่อปี (TEU คือหน่วยเทียบเท่าตู้คอนเทนเนอร์ขนาด 20 ฟุต) และรองรับรถบรรทุกเข้าใช้บริการสูงสุด 400 คันต่อวัน
ถอดรหัสที่ 2
“ศูนย์โลจิสติกส์ครบวงจร” ไม่ใช่แค่ลานพักรถ แต่เป็นศูนย์จัดการสินค้าครบวงจร
หัวใจสำคัญของศูนย์ฯ นครพนม คือการเป็นศูนย์กลางโลจิสติกส์ที่รวบรวมบริการด้านการขนส่งสินค้าไว้อย่างครบวงจรในพื้นที่เดียว ตั้งแต่การรับฝาก ยกขึ้น–ลง เคลื่อนย้าย และจัดเก็บคอนเทนเนอร์ ทั้งตู้บรรจุสินค้าและตู้เปล่า โดยมีลานคอนเทนเนอร์ขนาด 10,500 ตารางเมตร รองรับการจอดรถบรรทุกได้ประมาณ 2,000 TEUs อาคารรวบรวมและกระจายสินค้าขนาด 3,400 ตารางเมตร และคลังสินค้าขนาด 960 ตารางเมตร พร้อมบริการบรรจุและขนถ่ายสินค้า ชั่งน้ำหนัก ซ่อมบำรุงยานพาหนะและเครื่องจักร ตลอดจนพื้นที่จอดรถบรรทุกมากกว่า 180 คัน และสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับผู้ขับรถและผู้ปฏิบัติงาน
นอกจากนี้ ยังมีจุดจ่ายไฟฟ้าสำหรับตู้สินค้าควบคุมอุณหภูมิ (Reefer Plugs) จำนวน 33 จุด เพื่อรองรับการขนส่งสินค้าเกษตรและอาหารที่ต้องรักษาคุณภาพ เช่น ทุเรียน มังคุด และลำไย ซึ่งเป็นหนึ่งในสินค้าส่งออกสำคัญของไทย ดังนั้น การรวมบริการเหล่านี้ไว้ในพื้นที่เดียวช่วยเพิ่มความสะดวกให้ผู้ประกอบการสามารถบริหารจัดการสินค้า วางแผนการขนส่ง และกระจายสินค้าไปยังจุดหมายปลายทางได้อย่างเป็นระบบและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
ถอดรหัสที่ 3
“โอกาสเศรษฐกิจ” ใครได้ประโยชน์จากศูนย์ฯ นครพนม?
ศูนย์ฯ นครพนมดำเนินการในรูปแบบการร่วมทุนระหว่างรัฐและเอกชน (Public-Private Partnership: PPP) เพื่อนำศักยภาพทั้งด้านเงินทุน ความรู้ ความเชี่ยวชาญ และประสบการณ์ในการบริหารจัดการของภาคเอกชนมาใช้เพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินโครงการ โดยกรมการขนส่งทางบกได้ลงนามสัญญาร่วมลงทุนกับบริษัท เอสเอซีแอล จำกัด และเปิดดำเนินกิจการทางพาณิชย์แล้วตั้งแต่วันที่ 1 สิงหาคม 2569 ซึ่งจะช่วยให้ ผู้ประกอบการขนส่งและธุรกิจนำเข้า–ส่งออก มีทางเลือกในการใช้บริการจัดเก็บ ขนถ่าย และกระจายสินค้าอย่างครบวงจร ทำให้สามารถบริหารจัดการและวางแผนการขนส่งได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น อีกทั้งยังสนับสนุน เกษตรกรและผู้ประกอบการสินค้าเกษตร ในการขนส่งสินค้าเกษตรที่มีความอ่อนไหวต่ออุณหภูมิผ่านการจัดให้มี Reefer Plugs ซึ่งจะช่วยเพิ่มโอกาสในการส่งออกสู่ตลาดต่างประเทศ ขณะเดียวกัน ผู้ขับรถบรรทุกและแรงงานในระบบโลจิสติกส์ ยังได้รับความสะดวกจากพื้นที่จอดรถและสิ่งอำนวยความสะดวกที่รองรับการปฏิบัติงานภายใน ศูนย์ฯ นครพนม อย่างเป็นระบบ
นอกจากนี้ ศูนย์ฯ นครพนม ยังมีศักยภาพในการกระจายประโยชน์สู่ ประชาชนและเศรษฐกิจท้องถิ่น ผ่านการขยายตัวของกิจกรรมด้านการค้า การขนส่ง คลังสินค้า และธุรกิจเกี่ยวเนื่อง ซึ่งจะช่วยสร้างโอกาสในการจ้างงาน สร้างอาชีพ และเพิ่มรายได้หมุนเวียนในพื้นที่ รวมถึงต่อยอดสู่ภาคบริการ ทั้งร้านอาหาร ที่พัก โรงแรม และธุรกิจท่องเที่ยว จากการเดินทางติดต่อธุรกิจและกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่เพิ่มขึ้นในอนาคต นับเป็นอีกหนึ่งโอกาสสำคัญในการยกระดับศักยภาพจังหวัดนครพนม จากเมืองชายแดนที่เป็นทางผ่านของสินค้า สู่ศูนย์กลางการค้าและโลจิสติกส์ของภูมิภาคที่สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ และกระจายโอกาสการเติบโตสู่ประชาชนในระยะยาว
ถอดรหัสที่ 4
“One Stop Service” มุ่งหน้าสู่การยกระดับบริการนำเข้า-ส่งออกในจุดเดียว
อีกหนึ่งวัตถุประสงค์สำคัญของศูนย์ฯ นครพนม คือ การผลักดันไปสู่การเป็นศูนย์ให้บริการแบบเบ็ดเสร็จ หรือ One Stop Service (OSS) โดยภายในศูนย์ฯ นครพนม ได้จัดให้มีพื้นที่สำหรับให้เจ้าหน้าที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการนำเข้า–ส่งออก เข้ามาร่วมปฏิบัติหน้าที่ เพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถดำเนินพิธีการที่เกี่ยวข้องกับการนำเข้า–ส่งออกและการตรวจปล่อยสินค้าได้ภายในพื้นที่เดียว ลดความซ้ำซ้อนในการประสานงานระหว่างหน่วยงาน และเพิ่มความคล่องตัวในการดำเนินธุรกิจและติดต่อราชการ นอกจากนี้ ยังพร้อมยกระดับไปสู่การเป็นพื้นที่ควบคุมร่วมกัน (Common Control Area : CCA) ในการให้เจ้าหน้าที่ไทยและ สปป.ลาว สามารถทำการตรวจพิธีการแบบเบ็ดเสร็จ ณ จุดเดียว (Single Stop Inspection: SSI) ภายในศูนย์ฯ นครพนมได้ เมื่อมีความตกลงระหว่างประเทศรองรับ
ปัจจุบัน กรมการขนส่งทางบกอยู่ระหว่างบูรณาการความร่วมมือกับหน่วยงานตรวจปล่อยสินค้า ทั้งการจัดสรรพื้นที่ การเตรียมพื้นที่ปฏิบัติงาน ตลอดจนปรับปรุงขั้นตอนและข้อกฎหมาย เพื่ออำนวยความสะดวกในการดำเนินพิธีการนำเข้าและส่งออกสินค้า ภายในศูนย์ นครพนม เพื่อมุ่งสู่การเป็นศูนย์ให้บริการแบบเบ็ดเสร็จด้านการนำเข้าส่งออก ลดภาระของผู้ประกอบการในการติดต่อดำเนินพิธีการตรวจปล่อยหลายจุด และช่วยลดระยะเวลาและต้นทุนด้านโลจิสติกส์ในการขนส่งสินค้า
ถอดรหัสที่ 5
“ถนนเชื่อมราง” วางรากฐานโครงข่ายขนส่งแห่งอนาคต เพิ่มทางเลือกการค้าไทย
นอกจากนี้ กรมการขนส่งทางบกยังเดินหน้าบูรณาการความร่วมมือกับการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.)
โดยได้มีการลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือระหว่างกัน เมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน 2566 เพื่อเตรียมความพร้อมในการเชื่อมโยงศูนย์การขนส่งชายแดนจังหวัดนครพนมเข้ากับโครงข่ายรถไฟทางคู่สายบ้านไผ่–นครพนม โดยบูรณาการพื้นที่สถานีขนส่งสินค้าทางถนนกับลานคอนเทนเนอร์และลานเปลี่ยนถ่ายสินค้าของ รฟท. พร้อมร่วมพิจารณา
แนวถนนบริการ ทางเข้า–ออก และการเชื่อมต่อพื้นที่ระหว่างโครงการ เพื่อรองรับการเปลี่ยนรูปแบบการขนส่ง (Modal Shift) ระหว่างการขนส่งทางบกทางถนนและทางรางอย่างไร้รอยต่อ โดยโครงการรถไฟทางคู่สายดังกล่าวมีแผนคาดการณ์แล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2572 ซึ่งเมื่อโครงข่ายพร้อมใช้งานจะช่วยเพิ่มทางเลือกในการขนส่งสินค้าให้ผู้ประกอบการ สามารถบริหารจัดการต้นทุนและวางแผนการขนส่งได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
ศูนย์การขนส่งชายแดนจังหวัดนครพนมจึงไม่ใช่เพียงการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน แต่สะท้อนบทบาทของกรมการขนส่งทางบกในการบูรณาการความร่วมมือภาครัฐและเอกชน ทั้งการพัฒนาระบบโครงข่ายโลจิสติกส์เชื่อมโยงประตูการค้า การผลักดัน One Stop Service และการเตรียมเชื่อมโยงการขนส่งทางถนนและทางราง เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการไทย พร้อมยกระดับนครพนมจากเมืองทางผ่านของสินค้า สู่ศูนย์กลางการค้าและโลจิสติกส์ของภูมิภาค สร้างโอกาสทางเศรษฐกิจ การจ้างงาน และรายได้ให้ประชาชนอย่างยั่งยืน
About The Author
