กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ร่วมกับคณะนิเทศศาสตร์และนวัตกรรมการจัดการ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (นิเทศ นิด้า) จัดการประชุมวิชาการวารสารกองทุนฯ “TMF Journal Conference 2025/2026” ซึ่งเป็นการประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 4 และระดับนานาชาติ ครั้งที่ 1 ภายใต้หัวข้อ “การขับเคลื่อนองค์ความรู้ด้านสื่อสร้างสรรค์: การวิจัย นวัตกรรม และความร่วมมือเพื่อการสื่อสารอย่างมีความรับผิดชอบ” “Advancing Knowledge in Creative Media: Research, Innovation, and Collaboration for Responsible Communication”
การประชุมครั้งนี้เป็นการรวมพลังความร่วมมือจากสถาบันการศึกษาในประเทศไทยจำนวน 25 แห่ง และพันธมิตรจาก 5 ประเทศ ได้แก่ จีน ปากีสถาน เกาหลีใต้ อินโดนีเซีย และอินเดีย ตลอดจนการมีส่วนร่วมอย่างเข้มแข็งจากองค์กรวิชาชีพและเครือข่ายสื่อทั่วประเทศ
ในการกล่าวรายงาน รองศาสตราจารย์ ดร. อัศวิน เนตรโพธิ์แก้ว คณบดีคณะนิเทศศาสตร์และนวัตกรรมการจัดการ นิด้า ได้กล่าวถึงความสำคัญของการพัฒนาระบบนิเวศสื่อที่ปลอดภัย มีความรับผิดชอบ และสร้างสรรค์ ผ่านความร่วมมือกับกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ขณะที่การประชุมในปีนี้มีบทความวิจัยส่งเข้าร่วมทั้งจากในประเทศและต่างประเทศรวม 84 เรื่อง และผ่านการคัดเลือกเพื่อนำเสนอจำนวน 47 เรื่อง โดยประกอบด้วยผลงานจากประเทศไทย 26 เรื่อง และจากต่างประเทศ ได้แก่ จีน ปากีสถาน เกาหลีใต้ อินโดนีเซีย และอินเดีย อีก 21 เรื่อง
ดร. ธนกร ศรีสุขใส ผู้จัดการกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ได้กล่าวเปิดการประชุม โดยเน้นย้ำถึงบทบาทของกองทุนฯ ในการเป็นกลไกสำคัญในการสนับสนุนทั้งผู้ผลิตสื่อ และประชาชนให้สามารถปรับตัวต่อความเปลี่ยนแปลงของภูมิทัศน์สื่อที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ พร้อมทั้งย้ำถึงความสำคัญของการสื่อสารอย่างมีความรับผิดชอบ
อีกหนึ่งไฮไลต์สำคัญของการประชุม คือการปาฐกถาพิเศษจากนักวิชาการและผู้ปฏิบัติการด้านสื่อระดับนานาชาติ ซึ่งสะท้อนทั้งมิติ “วิชาการ” และ “วิชาชีพ” อย่างครบถ้วน การบรรยายพิเศษ (Keynote Address) โดย Masato Kajimoto, PhD จาก Journalism and Media Studies Centre มหาวิทยาลัยฮ่องกง ในหัวข้อ “Teaching Resilience: Reimagining Media Education for an Integrity-Driven Information Future” ได้ชี้ให้เห็นถึงบทบาทสำคัญของการศึกษาในการเตรียมความพร้อมให้กับคนรุ่นใหม่ในการรับมือกับโลกที่เต็มไปด้วยข้อมูลข่าวสารจำนวนมหาศาล โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของการรู้เท่าทันสื่อและการคิดวิเคราะห์อย่างมีวิจารณญาณ พร้อมยกตัวอย่างกรณีที่แม้แต่สื่อที่มีความน่าเชื่อถือสูงก็อาจเผยแพร่ภาพหรือวิดีโอที่ไม่สะท้อนความจริงได้อย่างครบถ้วน จึงจำเป็นต้องมีความระมัดระวังในการบริโภคสื่อ นอกจากนี้ยังเน้นย้ำว่าการนำเสนอข่าวอย่างเป็นธรรมไม่ใช่เพียงการให้ความสมดุลของข้อมูลเท่านั้น
การบรรยายพิเศษอีกช่วงหนึ่งโดย Steven Gan ผู้ร่วมก่อตั้ง Malaysiakini ในหัวข้อ “Innovating for Integrity: How Digital Media Is Transforming Investigative Journalism and Press Freedom in Asia” ได้สะท้อนบทบาทสำคัญของสื่อมวลชนในการขับเคลื่อนประชาธิปไตย โดยชี้ให้เห็นว่าการขาดเสรีภาพของสื่อย่อมส่งผลกระทบต่อความยุติธรรมและคุณค่าประชาธิปไตย พร้อมถ่ายทอดประสบการณ์จากประเทศมาเลเซียในการใช้วารสารศาสตร์เชิงสืบสวนเพื่อเปิดเผยความไม่เป็นธรรมในสังคม
ภายหลังจากนั้นเป็นเวทีเสวนาในหัวข้อ “Creative and Responsible Media in the Age of Artificial Intelligence” โดยมีผู้ร่วมเสวนา ได้แก่ สุภิญญา กลางณรงค์ ผู้ร่วมก่อตั้ง COFACT (ประเทศไทย), ระวี ตะวันธรงค์ กรรมการกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ และ ชวรงค์ ลิมป์ปัทมปาณี ประธานสภาการสื่อมวลชนแห่งชาติ และนักวิชาการด้านสื่อ โดยมี รองศาสตราจารย์ ดร. วรัชญ์ ครุจิต เป็นผู้ดำเนินรายการ การเสวนาได้เน้นย้ำถึงความสำคัญของบทบาทสื่อมวลชนในยุคปัจจุบัน พร้อมตั้งคำถามถึงความจำเป็นของ “ฐานันดรที่สี่” ในยุคที่ผู้ผลิตเนื้อหามีความหลากหลายมากขึ้น โดยข้อสรุปสำคัญคือ สื่อมวลชนยังคงมีบทบาทอย่างยิ่งในการเป็นกระบอกเสียงให้กับผู้ด้อยโอกาสและกลุ่มที่ไม่ได้รับการรับฟัง การประชุมครั้งนี้ได้สะท้อนสาระสำคัญว่า แม้เทคโนโลยีจะเข้ามาเปลี่ยนแปลงเครื่องมือ และกระบวนการทำงานของสื่อ แต่ไม่ควรลดทอนคุณค่าของความยุติธรรม ความถูกต้อง และการต่อสู้เพื่อสิทธิของผู้ที่ไม่มีโอกาสส่งเสียงในสังคม ขณะเดียวกัน ผู้บริโภคสื่อก็ไม่สามารถเป็นเพียงผู้รับสารแบบตั้งรับได้อีกต่อไป แต่จำเป็นต้องมีความตื่นตัว และตรวจสอบข้อมูลอย่างรอบคอบ เพื่อร่วมกันสร้างสังคมสื่อที่ปลอดภัยและสร้างสรรค์
โดยการประชุมวิชาการในครั้งนี้ได้รับความร่วมมือจากภาคีเครือข่าย (Co-host) จำนวน 41 แห่ง ประกอบด้วย คณะนิเทศศาสตร์ สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์ คณะสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ คณะเทคโนโลยีสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษมบัณฑิต คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ คณะวิทยาการสื่อสาร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ คณะสารสนเทศและการสื่อสาร มหาวิทยาลัยแม่โจ้ คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี คณะสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยรามคำแหง คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยสยาม คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกริก คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย มหาวิทยาลัยรัตนบัณฑิต คณะครุศาสตร์อุตสาหกรรมและเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย สำนักวิชาสารสนเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ คณะวิทยาการการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสมเด็จเจ้าพระยา วิทยาลัยนวัตกรรม มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ วิทยาลัยนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ คณะบริหารธุรกิจ เศรษฐศาสตร์และการสื่อสาร มหาวิทยาลัยนเรศวร สมาคมนักข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย สภาการสื่อมวลชนแห่งชาติ สมาพันธ์สมาคมวิชาชีพวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ สมาคมเครือข่ายส่งเสริมการวิจัยทางมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ โครงการโคแฟค COFACT (Collaborative Fact Checking) สมาคมโฆษณาแห่งประเทศไทย สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย สถาบันอิศรา มูลนิธิพัฒนาสื่อมวลชนแห่งประเทศไทย สมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์ Hannam University, REVA University, School of Communication & Social Sciences, Telkom, University Sindh, University UNIVERSITAS NEGERI JAKARTA, University of Saint Joseph, Macao, and ASPIKOM.
About The Author
